Ակրոմեգալիա. armeniamedicalcenter.am

Ակրոմեգալիան հորմոնալ խանգարում է, որի ժամանակ մեծահասակի մոտ հիպոֆիզն արտադրում է մեծ քանակի աճի հորմոն: Բազմաթիվ հորմոններ ակտիվացնող հիպոֆիզը փոքրիկ գեղձ է, որը տեղակայված է գլխուղեղի հիմքում:  

Սովորաբար, ակրոմեգալիա հանդիպում է միջին տարիքի մարդկանց մոտ: Երեխաների մոտ աճի հորմոնի ավելցուկն առաջացնում է գիգանտիզմ՝ ոսկրերի և հասակի անոմալ աճ: Բարձիթողի դեպքերում ակրոմեգալիան ծանր, կյանքի համար վտանգավոր վիճակ է, սակայն բուժման հասանելի մեթոդները կարող են նվազեցնել բարդությունները:

Քանի որ ակրոմեգալիան դանդաղ պրոգրեսիվող է, երկար տարիներ կարող է այն աննկատ ընթանալ: Երբեմն դա նկատելի է նոր և հին լուսանկարները համեմատելիս:

Պատճառները

Հիպոֆիզի կողմից արտադրվող հորմոնը լյարդում դրդում է ինսուլինանման աճի գործոն 1-ի արտադրությունը (ԻԱԳ-I): Իր հերթին ԻԱԳ-I-ն ակտիվացնում է ոսկրերի և այլ հյուսվածքների աճը:

Մեծահասակների մոտ աճի հորմոնի չափից ավելի արտադրության հիմնական տարածված պատճառը ուռուցքն է:

• Հիպոֆիզի բարորակ ուռուցք (ադենոմա).  Ակրոմեգալիայի առավել հաճախ հանդիպող պատճառն է: Ուռուցքն արտադրում է մեծ քանակի աճի հորմոն, որի արդյունքում արտահայտվում են ակրոմեգալիայի ախտանշանները:
• Ոչ հիպոֆիզար ուռուցքներ. օրինակ` թոքերում կամ ենթաստամոքսային գեղձում: Երբեմն նման ուռուցքներն ընդունակ են արտադրել սոմատոլիբերին հորմոն, որը դրդում է հիպոֆիզին՝ իր հերթին արտադրելու աճի հորմոնի մեծ քանակ:

Ախտանշաններ.

• ձեռքերի և ոտքերի ոչ համաչափ աճ,
• դեմքի աստիճանական փոփոխություններ.  փքված ստորին ծնոտ, ճակատ, մեծացած քիթ, հաստացած շրթունքներ և ատամների միջև մեծ բացվածքներ,
• դիմագծերի կոպիտ արտահայտվածություն,
• մաշկի հաստացում, կոպտացում և ճարպոտություն,
• արտահայտված քրտնարտադրություն և մարմնի տհաճ հոտ,
• մաշկին պապիլոմաների առկայություն,
• հոգնածություն և մկանային թուլություն,
• խզված, խռպոտ ձայն` ձայնալարերի լայնացման արդյունքում,
• վերին շնչուղիների օբստրուկցիայի հետևանքով` ուժեղ խռմփոց,
• տեսողության վատացում և գլխացավեր, երբ ուռուցքը ճնշում է մոտակա հյուսվածքները,
• լեզվի մեծացում,
• հոդերի ցավ և շարժունակության սահմանափակում,
• սեքսուալ խանգարումներ. հետաքրքրության նվազում, կանանց մոտ դաշտանային ցիկլի խանգարումներ, տղամարդկանց մոտ՝ էրեկտիլ դիսֆունկցիա:

 
Հնարավոր բարդությունները.

• հիպերտոնիա,
• սիրտ-անոթային հիվանդություններ, հատկապես՝ կարդիոմիոպաթիա
• օստեոարթրոզ,
• շաքարային դիաբետ,
• զոբ,
• նախաուռուցքային աճեր (պոլիպներ) հաստ աղու լորձաթաղանթում,
• ապնոէ,
• դաստակային թունելային համախտանիշ,
• ողնուղեղի կոմպրեսիա,
• տեսողության կորուստ,
• վաղաժամ մահ:

Ախտորոշումը

Ախտորոշումն իրականացվում է կլինիկական պատկերի, անամնեզի, բժշկական զննման հիման վրա: Անհրաժեշտ են նաև գործիքային հետևյալ հետազոտությունները.

• արյան մեջ աճի հորմոնի և ԻԱԳ-I մակարդակի որոշում,
• աճի հորմոնի ճնշման թեստ (գլյուկոզայով). Սովորաբար, գլյուկոզան իջեցնում է աճի հորմոնի քանակը, իսկ ակրոմեգալիայի դեպքում դա առանձնապես չի գործում,
• ՄՌՏ՝ ուռուցքի տեղակայումը պարզելու համար:

Բուժումը

Բուժման հիմնական նպատակն աճի հորմոնի արտադրության և ուռուցքի բացասական ազդեցության նվազեցումն է:

• Վիրահատական բուժում՝ ուռուցքի հեռացումը էնդոսկոպիկ մեթոդով՝ քթի խոռոչով,
• Եթե ամբողջ ուռուցքի հեռացումը հնարավոր չէ՝ բուժումը շարունակվում է դեղորայքով.

1. աճի հորմոնի արտադրությունը ճնշող դեղեր, հորմոնի մակարդակը իջեցնող դեղեր կամ աճի հորմոնը պաշարողներ:
2. ճառագայթային թերապիա. ոչնչացնում է մնացած ուռուցքային բջիջները և դանդաղ իջեցնում աճի հորմոնի մակարդակը:

Բուժումը կարող է տևել տարիներ:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ